Đọc gì khi mới tập đọc sách là câu hỏi chúng tôi nhận được gần như mỗi tuần từ những bạn đọc mới. Có bạn mua một cuốn dày gần 500 trang, đọc được vài chương rồi để nó nằm im trên kệ suốt mấy tháng. Chúng tôi đã gặp chuyện này quá nhiều lần để biết rằng lỗi thường không nằm ở bạn. Nó nằm ở cuốn sách đầu tiên được chọn. Vì vậy, lời khuyên của đội ngũ Pibook khá đơn giản: hãy bắt đầu bằng những cuốn mỏng, văn phong nhẹ nhàng, đọc xong trong vài buổi tối.
Vì sao người mới hay bỏ cuộc giữa chừng
Đọc sách giống như tập chạy bộ vậy. Ngày đầu tiên mà cố chạy mười cây số thì gần như chắc chắn bạn sẽ đứt hơi trước cuối tuần. Một cuốn sách dày tạo cảm giác nặng nề ngay từ lúc cầm lên tay. Cảm giác ấy âm thầm làm bạn chùn bước trước khi kịp lật trang đầu.
Cuốn đầu tiên nên là cuốn bạn có thể đọc xong trong một hai buổi tối. Khi gấp sách lại và nhận ra mình vừa hoàn thành điều gì đó, bạn sẽ có động lực mở cuốn tiếp theo. Cảm giác thành công nhỏ này quan trọng hơn bạn tưởng. Nó là thứ giữ cho thói quen đọc sống sót qua những tuần bận rộn.
Chúng tôi thường tránh gợi ý những cuốn trên 400 trang cho người mới. Thay vào đó, chúng tôi ưu tiên sách có nhiều chương ngắn, mỗi chương kết thúc tự nhiên. Nhờ vậy, bạn có thể dừng lại bất cứ lúc nào mà không thấy mất mạch truyện hay mất ý.
Ba tiêu chí khi chọn cuốn đầu tiên
Khi tư vấn cho người mới, đội ngũ Pibook thường xét ba điểm. Điểm đầu tiên là số trang. Cuốn dưới 200 trang thường đủ nhẹ để bạn không thấy áp lực phải đọc cho bằng xong. Con số này chỉ là gợi ý, nhưng nó giúp bạn hình dung khối lượng công việc trước khi bắt đầu.
Điểm thứ hai là ngôn ngữ. Sách viết gần với đời sống hằng ngày, ít thuật ngữ chuyên môn, sẽ giúp bạn đọc liền mạch. Nếu cứ phải dừng lại tra cứu liên tục, nhịp đọc sẽ đứt quãng và rất dễ khiến bạn nản.
- Số trang vừa phải, lý tưởng dưới 200 trang.
- Ngôn ngữ gần gũi, ít thuật ngữ khó.
- Một ý chính rõ ràng sau khi đọc xong.
Điểm cuối cùng là một ý chính rõ ràng. Sau khi đọc xong, bạn nên nói được cuốn sách muốn nhắn điều gì. Nếu khép lại mà vẫn chưa biết mình vừa học được gì, có lẽ cuốn đó chưa hợp với giai đoạn này. Đừng tự trách. Hãy thử một cuốn khác, và bạn sẽ thấy khác biệt ngay.
Sách mỏng về kỹ năng sống và tư duy
Đây là nhóm mà chúng tôi hay gợi ý đầu tiên cho người mới. Sách tư duy ngắn thường được chia thành nhiều chương độc lập, mỗi chương xoay quanh một ý riêng biệt. Bạn có thể đọc trọn một chương trong giờ nghỉ trưa mà không lo quên mạch, vì mỗi chương đã tự có đầu có cuối.
Lý do nhóm này hợp với người mới là nó không đòi hỏi kiến thức nền. Bạn chỉ cần mang theo sự tò mò về chính cuộc sống của mình. Nhiều tựa phổ biến trên thị trường Việt Nam có độ dày vừa phải và được viết cho người đọc phổ thông, nên rất dễ tiếp cận. Khi đọc, hãy thử đối chiếu từng ý với tình huống thật trong tuần của bạn. Việc này biến cuốn sách thành thứ có ích ngay lập tức, chứ không chỉ là thứ để ghi nhớ.
Tiểu thuyết ngắn để vào sách bằng câu chuyện
Nếu bạn vốn không quen với lý thuyết khô khan, tiểu thuyết ngắn là lựa chọn dễ thở. Cốt truyện đơn giản, nhân vật gần gũi, và mạch truyện tự kéo bạn đi tiếp mà không cần ép buộc.
Chúng tôi từng thấy nhiều bạn đọc bắt đầu bằng các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh vì văn phong giản dị và những câu chuyện quen thuộc với tuổi học trò. Đây là cách vào sách bằng cảm xúc, thay vì bằng những khái niệm phải ghi nhớ. Một bạn từng kể với chúng tôi rằng bạn ấy đọc xong cuốn đầu tiên trong hai buổi tối rồi lập tức tìm cuốn thứ hai. Đó chính là hiệu ứng chúng tôi mong muốn. Bạn có thể tham khảo sách Nguyễn Nhật Ánh: nên đọc cuốn nào trước để chọn đúng đầu sách hợp với mình.
Hồi ký và tản văn cho nhịp đọc chậm
Tản văn và hồi ký có một ưu điểm lớn: mỗi bài là một câu chuyện trọn vẹn. Bạn đọc một bài, gấp sách lại, rồi quay lại sau cũng không sao. Không cần nhớ mạch dài như khi đọc tiểu thuyết, nên loại này đặc biệt hợp với những người đọc lúc tối muộn sau một ngày mệt mỏi.
Khi chọn loại này, đội ngũ thường ưu tiên những tác giả viết giản dị và chân thật. Văn chân thành thường chạm đến người đọc sâu hơn những câu chữ cầu kỳ. Nếu muốn mở rộng thêm, bạn có thể xem sách tiểu sử hồi ký hay: đọc đời người để hiểu mình, nơi chúng tôi đã chọn lọc những cuốn có tiết tấu nhẹ nhàng.
Vài gợi ý mỏng để bạn bắt đầu
Thay vì một bảng so sánh cứng nhắc, chúng tôi xin chia sẻ theo kiểu trò chuyện. Một cuốn tư duy ngắn khoảng 180 trang, mỗi chương là một ý độc lập, rất hợp để đọc vào giờ nghỉ. Một tập tản văn khoảng 160 trang thì đọc lúc nào cũng được, không cần ngồi yên một chỗ. Với người thích cốt truyện, một tiểu thuyết tuổi học trò khoảng 200 trang với văn phong gần gũi sẽ kéo bạn đi một mạch. Còn truyện ấm áp khoảng 150 trang thường có nhân vật dễ nhớ, rất hợp để bạn tạo thói quen đọc mỗi tối.
Số trang chỉ mang tính ước lượng. Bạn nên kiểm tra lại theo ấn bản mình mua, vì mỗi nhà xuất bản có khổ sách và cỡ chữ khác nhau.
Cách đọc để không bỏ cuộc giữa chừng
Đặt mục tiêu nhỏ là điều quan trọng nhất. Mười lăm đến hai mươi phút mỗi ngày đều đặn luôn hiệu quả hơn việc đọc năm tiếng vào cuối tuần rồi nghỉ cả tháng sau đó. Khi thói quen đã hình thành, bạn sẽ tự muốn đọc thêm mà không cần ai nhắc.
Hãy chọn một góc đọc cố định và đặt điện thoại xa tầm tay. Sau mỗi buổi đọc, ghi lại một câu tâm đắc vào sổ tay. Việc này nghe nhỏ, nhưng nó giúp bạn nhìn thấy mình đang tiến bộ từng chút một, và đó là động lực rất bền.
Nên đọc tiếp gì sau cuốn đầu tiên
Sau vài cuốn mỏng, bạn có thể dần chuyển sang sách dày hơn. Đừng nhảy vọt quá xa. Hãy đọc tiếp cùng thể loại để giữ hứng thú, rồi mới mở rộng sang lĩnh vực khác khi đã quen nhịp đọc. Nếu muốn có thêm ý tưởng cho kệ sách của mình, bạn có thể tham khảo tủ sách hay nên đọc: những cuốn nên có trên kệ.
Sai lầm thường gặp khi mới tập đọc
Lỗi phổ biến nhất là chọn sách chỉ vì nó nổi tiếng. Một cuốn được khen khắp nơi chưa chắc đã hợp với sở thích và nhịp sống của bạn lúc này. Hãy đọc thử chương đầu và tự hỏi mình có muốn đọc tiếp không.
Lỗi thứ hai là ép bản thân đọc những cuốn khó quá sớm. Khi gặp rào cản, nhiều người nghĩ mình không có năng khiếu. Thực ra chỉ là cuốn sách chưa đúng lúc. Lỗi thứ ba là đọc quá nhanh rồi quên sạch. Đội ngũ thường khuyên bạn ghi chú ngắn sau mỗi chương để giữ lại ý chính.
Câu hỏi thường gặp khi mới bắt đầu đọc sách
Người mới nên đọc mỗi ngày bao lâu là đủ?
Với người mới, 15 đến 20 phút mỗi ngày là đủ để hình thành thói quen. Điều quan trọng là đều đặn, không phải dài. Khi đã quen, bạn có thể tự kéo dài thời gian đọc.
Nên đọc sách giấy hay sách điện tử khi mới bắt đầu?
Cả hai đều ổn. Sách giấy giúp bạn ít bị xao nhãng hơn, còn sách điện tử tiện khi hay di chuyển. Hãy chọn cách nào khiến bạn thấy thích đọc hơn.
Có cần đọc hết cuốn sách mình không thích không?
Không cần. Đọc vài chương mà vẫn thấy không hợp, bạn hoàn toàn có thể dừng lại và chọn cuốn khác. Đọc sách là để vui và học, không phải để hoàn thành nghĩa vụ.
Làm sao biết một cuốn sách có hợp với mình hay không?
Hãy đọc thử chương đầu. Nếu bạn muốn đọc tiếp, cuốn sách đang hợp với bạn. Nếu không, đừng ép mình, vì còn rất nhiều cuốn khác đang chờ.
