Bạn muốn bắt đầu đọc sách phát triển bản thân, nhưng nhìn cả chục đầu sách trên kệ lại chẳng biết nên cầm cuốn nào trước? Chúng tôi gặp câu hỏi này rất nhiều lần khi trò chuyện với bạn đọc. Từ những ngày đầu làm nghề, đội ngũ Pibook đã tự đọc, tự thử áp dụng và tự sai không ít lần, nên hiểu khá rõ cảm giác bối rối ấy. Bài viết này là cách chúng tôi sắp xếp lại kinh nghiệm đó thành những gợi ý cụ thể, để bạn có điểm bắt đầu rõ ràng hơn.
Chúng tôi chọn ra những cuốn nền tảng, dễ tiếp cận và hợp với người chưa có thói quen đọc đều. Mỗi cuốn gắn với một nhu cầu thật: xây thói quen, nhìn lại cách nghĩ, cải thiện giao tiếp hay hiểu hơn về tiền bạc cá nhân. Tuy vậy, một cuốn hay chưa chắc đã hợp bạn. Hãy đọc kỹ phần chọn sách bên dưới trước khi quyết định nhé.
Sách phát triển bản thân hay nhất hiện nay là cuốn nào?
Thật lòng mà nói, không có cuốn nào đứng đầu cho tất cả mọi người. Khi làm việc với độc giả, điều chúng tôi thấy rõ nhất là nhu cầu được chọn đúng thứ mình đang cần, chứ không phải được khuyên cuốn được khen nhiều nhất. Vì vậy, chúng tôi chia các gợi ý theo nhóm nhu cầu.
Nhóm đầu tiên giúp bạn xây những thói quen nhỏ mỗi ngày. Nhóm thứ hai đặt câu hỏi về cách bạn suy nghĩ và ra quyết định. Nhóm thứ ba bàn về cách nói chuyện, lắng nghe và kết nối với người khác. Còn nhóm cuối chạm vào chuyện tiền bạc cá nhân, thứ mà gần như không ai dạy ta ở trường. Đọc xong nhóm này, bạn sẽ hiểu vì sao cùng mức lương mà người này tích lũy được, người kia thì không.
Hãy nhớ một điều: sách hay không đồng nghĩa với sách hợp với bạn. Một cuốn được khen hết lời có thể quá dày, hoặc quá học thuật với người đang bận rộn đi làm. Trước khi chọn, bạn nên tự hỏi mình đang thiếu điều gì nhất ở thời điểm này.
Vì sao người mới hay bỏ dở sách phát triển bản thân?
Chuyện này lặp lại rất nhiều lần. Nhiều người mua sách với tinh thần hăng hái, đọc vài chương đầu rồi gác lại trên kệ. Theo quan sát của chúng tôi, nguyên nhân thường không nằm ở người đọc, mà nằm ở cách chọn sách và cách đọc.
Thứ nhất là đọc quá nhiều lý thuyết mà thiếu hành động. Sau mỗi chương, nếu không có việc gì để thử, kiến thức sẽ trôi đi rất nhanh. Bạn gật gù thấy hay, rồi quên mất trong vài ngày.
Thứ hai là chọn cuốn quá dày hoặc quá học thuật ngay từ đầu. Đọc năm chương mà vẫn chưa thấy mình được gì, bạn rất dễ nản. Đây cũng là lỗi chúng tôi từng mắc khi mới đọc mảng này, và phải mất một thời gian mới nhận ra mình cần một cuốn nhẹ hơn để bắt đầu.
Thứ ba là kỳ vọng thay đổi quá nhanh. Đọc vài trang mà đời mình chưa khác đi, bạn sẽ thấy thất vọng. Nhưng thay đổi bản thân cần thời gian, và sách chỉ là một phần của quá trình đó, không phải phép màu.
Tiêu chí chọn sách phát triển bản thân phù hợp
Bước đầu tiên là xác định mục tiêu hiện tại. Bạn muốn cải thiện công việc, sức khỏe tinh thần, thói quen hay tài chính? Mỗi nhu cầu cần một kiểu sách khác nhau. Chọn sai hướng thì đọc bao nhiêu cũng khó thấy kết quả rõ ràng.
Bước thứ hai là nhìn vào độ dài và văn phong. Một cuốn nhẹ nhàng, có ví dụ gần với đời sống người Việt thường đồng hành tốt hơn những cuốn chỉ toàn khái niệm trừu tượng. Nếu cuốn nào có phần gợi ý áp dụng ngay, đó là một điểm cộng lớn.
Chúng tôi thường khuyên người mới chọn một cuốn ngắn, có bài tập đi kèm, rồi mới tính đến các cuốn dày hơn. Làm như vậy, bạn có một chiến thắng nhỏ ngay từ đầu, và động lực sẽ đến theo.
Nhóm sách về thói quen và kỷ luật bản thân
Đây thường là nơi nên bắt đầu, vì thói quen tác động đến cuộc sống hằng ngày nhiều nhất. Các cuốn trong nhóm này bàn về việc xây dựng những thay đổi nhỏ nhưng lặp lại đều đặn, thay vì cố làm một việc thật lớn chỉ một lần rồi thôi.
Cách áp dụng khá đơn giản. Chọn đúng một thói quen, ví dụ đọc 10 trang mỗi tối, rồi thử trong 21 ngày và ghi lại mỗi ngày mình làm được hay chưa. Đừng cố thay đổi cả chục thói quen cùng lúc, vì bạn sẽ bỏ cuộc rất nhanh. Chúng tôi từng gặp một bạn đọc muốn làm lại tất cả trong một tuần, và kết cục là chẳng giữ được thứ nào.
Nhóm này đặc biệt hợp với người vừa đi làm, đang cảm thấy mình trôi theo lịch của người khác. Chỉ cần một thói quen nhỏ được duy trì đều, bạn sẽ bắt đầu cảm nhận nhịp sống của mình rõ ràng hơn, và đó là nền để đi tiếp.
Nhóm sách về tư duy và ra quyết định
Khi đọc nhóm này, bạn sẽ bắt đầu để ý đến những cái bẫy trong cách mình nghĩ. Ta hay tin vào thông tin nghe được đầu tiên. Ta cũng thường chỉ nhớ những gì xác nhận điều mình vốn đã tin. Các cuốn trong nhóm giúp bạn gọi tên những thiên kiến này, để lần sau khi chúng xuất hiện, bạn nhận ra sớm hơn.
Thử hình dung một tình huống quen thuộc: bạn đang phân vân giữa hai công việc, hoặc muốn đầu tư một khoản tiền nhỏ. Nếu biết nhìn lại quyết định của mình như một người ngoài cuộc, bạn sẽ bớt bị cảm xúc nhất thời dẫn đi. Lời khuyên của đội ngũ là đọc chậm. Sau mỗi chương, chỉ giữ lại một hoặc hai ý thật sự áp dụng được vào việc của mình.
Nhóm sách về giao tiếp và quan hệ
Giao tiếp nghe thì đơn giản, nhưng lại là kỹ năng khó nhất với nhiều người. Các cuốn trong nhóm này bàn về lắng nghe, thuyết phục và cách xây dựng mối quan hệ lâu dài, chứ không chỉ là vài cuộc trò chuyện xã giao cho xong.
Có cuốn nặng lý thuyết, có cuốn đầy tình huống mẫu để bạn đối chiếu với đời thực. Nếu bạn học tốt qua ví dụ, hãy chọn cuốn thứ hai. Nếu thời gian eo hẹp, bạn có thể bắt đầu từ chương về lắng nghe, vì đó là nền của hầu hết mọi cuộc trò chuyện tốt. Muốn mở rộng thêm lựa chọn, bạn có thể tham khảo sách kỹ năng làm việc hay cho người mới đi làm, nơi chúng tôi tổng hợp các cuốn thiết thực cho môi trường công sở.
Điều chúng tôi hay nhắc là đừng đọc để thắng trong mọi cuộc nói chuyện. Hãy đọc để hiểu người đối diện đang cần gì, rồi mới nghĩ đến việc mình nên nói ra sao.
Mẹo đọc sách phát triển bản thân để thật sự thay đổi
Chia mỗi cuốn thành các phần đọc khoảng 15 đến 20 phút. Đọc quá lâu trong một lần thường khiến đầu óc mệt và khó nhớ. Sau mỗi chương, hãy viết lại ý chính bằng lời của chính bạn, đừng chép nguyên văn. Chỉ khi phải diễn đạt lại, bạn mới thật sự hiểu.
Kế đó, chọn một hành động nhỏ để thử ngay trong tuần. Đó có thể là một cuộc trò chuyện khác đi, một buổi tối tắt điện thoại sớm hơn, hay một khoản chi được ghi chép cẩn thận. Hành động cụ thể luôn giúp kiến thức bám rễ tốt hơn những lời hứa suông.
Sau một tháng, hãy đọc lại ghi chú để xem mình đã tiến bộ ở đâu. Bước này tạo ra khác biệt lớn nhất, vì nó cho bạn thấy sách đã tác động thật, hay chỉ để lại cảm giác nhất thời sau khi khép trang cuối.
Sai lầm thường gặp khi chọn sách phát triển bản thân
Sai lầm đầu tiên là mua theo trend, hoặc theo những lời khen quá mức mà không đối chiếu với nhu cầu của mình. Một cuốn đang được bàn tán nhiều chưa chắc đã hợp với hoàn cảnh của bạn lúc này.
Sai lầm thứ hai là đọc thật nhiều cuốn cùng một chủ đề nhưng không áp dụng cuốn nào. Khi đó, kiến thức chỉ nằm yên trên kệ, và bạn có cảm giác đang tiến bộ trong khi thực tế thì không.
Sai lầm thứ ba, có lẽ nguy hiểm nhất, là tin tuyệt đối vào một phương pháp và bỏ qua bối cảnh riêng. Mọi phương pháp đều cần được điều chỉnh cho phù hợp với công việc và nhịp sống của từng người. Đừng ép bản thân làm đúng từng bước nếu nó không ăn khớp với đời mình.
Lộ trình đọc gợi ý cho người mới trong 3 tháng
Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, đây là lộ trình chúng tôi thường gợi ý. Tháng đầu, chọn một cuốn về thói quen và đọc khoảng 20 phút mỗi ngày. Lúc này mục tiêu không phải đọc thật nhanh, mà là hình thành nhịp đọc đều đặn.
Sang tháng thứ hai, chuyển sang một cuốn về tư duy và ghi chú thường xuyên hơn. Đây là giai đoạn bạn bắt đầu nhận ra những kiểu nghĩ quen thuộc của chính mình. Tháng thứ ba, chọn một cuốn về giao tiếp hoặc mục tiêu cá nhân, để đưa những điều đã học vào các mối quan hệ quanh bạn.
Nếu muốn cân bằng đời sống tinh thần bằng một thể loại nhẹ hơn, bạn có thể thử sách tiểu sử hồi ký hay. Đọc đời người khác đôi khi soi chiếu được chính mình rõ hơn bất kỳ lý thuyết nào.
Cuối tháng thứ ba, dành thời gian đánh giá lại: bạn đã thay đổi được gì, cuốn nào hữu ích nhất, và hướng nào bạn muốn đi tiếp. Từ đó, lựa chọn kế tiếp sẽ rõ ràng hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên đọc sách phát triển bản thân nào trước?
Chúng tôi thường gợi ý một cuốn ngắn về thói quen, vì nó dễ áp dụng và cho bạn thấy kết quả nhanh hơn. Sau đó mới sang tư duy hay giao tiếp, khi bạn đã có nhịp đọc đều tay.
Mỗi ngày nên đọc bao lâu thì hiệu quả?
Khoảng 15 đến 30 phút mỗi ngày là đủ với đa số người bận rộn. Quan trọng là đều đặn, không phải đọc thật dài một lần rồi nghỉ cả tuần.
Đọc sách phát triển bản thân có thật sự thay đổi được không?
Sách có thể mở ra cách nhìn mới, nhưng thay đổi thật sự đến từ những gì bạn làm sau khi đọc. Nếu biết áp dụng ít nhất một ý từ mỗi cuốn, bạn sẽ thấy khác biệt rõ ràng hơn.
Nên mua sách giấy hay đọc ebook cho chủ đề này?
Sách giấy giúp bạn dễ ghi chú và đánh dấu, điều rất quan trọng với sách phát triển bản thân. Ebook tiện khi đọc trên đường đi và đỡ tốn chỗ. Bạn có thể kết hợp cả hai, tùy thói quen và thời gian của mình.
Nếu đang tìm thêm tài liệu để bắt đầu, hãy ghé qua đọc gì khi mới tập đọc sách: 12 cuốn mỏng, dễ vào. Chúc bạn tìm được cuốn sách đầu tiên thật sự đồng hành cùng mình.