Đọc sách giấy hay ebook là câu hỏi chúng tôi gặp gần như mỗi tuần, nhất là từ những bạn mới bắt đầu đọc đều đặn. Nói ngắn gọn, nếu bạn đọc để giữ thói quen và thích cảm giác cầm cuốn sách trên tay thì sách giấy thường hợp hơn. Còn nếu bạn đọc nhiều và cần sự tiện lợi, ebook sẽ dễ sống hơn. Không có đáp án đúng tuyệt đối. Chỉ có đáp án vừa với nhịp đọc và ngân sách của chính bạn.
Làm việc với sách mỗi ngày, đội ngũ bên mình thấy rõ mỗi định dạng gắn với một kiểu người đọc riêng. Có bạn sinh viên mua ebook vì tiện mang theo trên xe buýt. Cũng có chị đồng nghiệp nhất quyết giữ sách giấy trên kệ, vì thích nhìn lại những cuốn đã đọc xong. Bài này sẽ đi qua từng khía cạnh để bạn tự tính xem phần nào hợp với mình.
Đối chiếu nhanh sách giấy và ebook theo từng tiêu chí
Khi đặt hai định dạng cạnh nhau, khác biệt nằm ở giá mua, chi phí phát sinh, cảm giác đọc, khả năng đọc khi không có mạng, mức độ tập trung và việc chia sẻ. Mỗi tiêu chí đều có mặt tốt và mặt chưa tốt. Vì vậy đừng vội kết luận chỉ sau một lần so sánh.
Về giá, sách giấy thường cao hơn vì đã gồm chi phí in ấn và vận chuyển. Ebook rẻ hơn ở từng cuốn, nhưng bạn có thể phải mua thêm thiết bị đọc hoặc đăng ký gói theo tháng. Giá thay đổi theo nhà xuất bản và nền tảng, nên hãy kiểm tra thực tế trước khi quyết định.
Về cảm giác đọc, sách giấy cho bạn lật trang, ngửi mùi giấy và dễ hình dung vị trí một đoạn trong cuốn. Ebook linh hoạt hơn khi bạn muốn chỉnh cỡ chữ hay độ sáng. Tuy vậy, nhiều người thấy đọc trên màn hình hơi khô mắt, nhất là với những tác phẩm dày.
Đọc offline thì sách giấy luôn sẵn sàng. Ebook chỉ đọc được khi đã tải về thiết bị từ trước. Mức độ tập trung cũng khác. Sách giấy ít khi làm bạn phân tâm, trong khi ebook dễ kéo bạn đi nếu cùng máy đó có mạng xã hội. Cuối cùng là chia sẻ. Sách giấy dễ tặng và cho mượn, còn ebook thường gắn với tài khoản cá nhân nên khó chia sẻ hơn.
Sách giấy hợp với người đọc như thế nào
Sách giấy có một lợi thế mà người đọc lâu năm vẫn giữ: khi cầm một cuốn sách, bạn ít bị kéo đi đâu. Bút chì để gạch chân hay ghi chú bên lề cũng tự nhiên hơn nhiều so với thao tác trên màn hình. Với những cuốn cần đọc chậm và đọc lại, đây là điểm cộng lớn.
Nhược điểm nằm ở sự cồng kềnh. Đi công tác mang theo ba cuốn đã thấy nặng vai. Sách cũng dễ đọng bụi và chiếm chỗ, nhất là khi nhà không có kệ đủ rộng. Một bạn từng kể với chúng tôi rằng cuốn yêu thích nhất nằm trong túi cả tuần, vì bạn không muốn mang theo cả chồng sách.
Nói gọn, sách giấy hợp với người đọc chậm, thích đọc trước khi ngủ, và coi sách như một phần không gian sống trong nhà.
Ebook phù hợp với nhịp sống nào
Ebook thì khác. Một chiếc máy đọc nhỏ chứa được hàng trăm cuốn, bạn đi đâu cũng mang theo cả thư viện. Việc chỉnh được cỡ chữ và đèn nền theo ý là lý do nhiều người thích ebook, nhất là khi đọc ở quán cà phê hay trên tàu điện đông người.
Tuy nhiên, ebook dễ làm bạn xao nhãng nếu thiết bị cũng dùng để lướt mạng. Đọc liên tục lâu trên màn hình cũng dễ mỏi mắt, nên bạn cần nghỉ mắt định kỳ. Đội ngũ bên mình từng gặp không ít người mua ebook hàng loạt rồi quên mất trong máy còn nguyên một kho sách chưa mở.
Ebook hợp với người đọc nhiều, hay di chuyển, và muốn thử một cuốn trước khi quyết định có nên mua hay không.
Tính chi phí thực tế cho một tháng đọc
Giá là điều đầu tiên người ta nghĩ đến, nên hãy tính cụ thể. Giả sử bạn đọc khoảng hai cuốn mỗi tháng. Với sách giấy, bạn trả giá bìa cộng phí giao hàng nếu mua online. Với ebook, mỗi cuốn rẻ hơn, nhưng nếu chưa có thiết bị thì khoản đầu tư ban đầu sẽ làm tổng chi phí tăng lên.
Người đọc khoảng sáu cuốn mỗi tháng thường thấy bức tranh khác. Lượng sách lớn khiến chi phí vận chuyển và kệ chứa của sách giấy cộng dồn rất nhanh. Trong khi đó, thiết bị đọc có thể hoàn vốn chỉ sau vài tháng. Đây chỉ là ước tính minh họa, bạn nên đối chiếu với giá thực tế trước khi quyết định.
Nhìn lại thói quen đọc để chọn đúng định dạng
Đội ngũ thường khuyên bạn bắt đầu bằng việc nhìn vào cách mình đang đọc, thay vì cách mình muốn đọc. Bạn đọc vào giờ cố định hay rải rác trong ngày? Bạn đọc để học, để giải trí, hay để tra cứu tài liệu chuyên môn? Câu trả lời sẽ gợi ý khá rõ định dạng nào phù hợp.
Nếu bạn hay mượn thư viện hoặc săn sách cũ, sách giấy thường dễ tiếp cận hơn. Còn nếu bạn hay đọc tài liệu dài và cần tìm nhanh một từ khóa, ebook có lợi thế rõ nhờ tính năng tìm kiếm.
Kết hợp cả hai định dạng
Nhiều người đọc giỏi không chọn một trong hai mà dùng cả hai. Họ đọc sách giải trí bằng ebook cho nhẹ đầu, còn những cuốn cần ghi chú và suy ngẫm thì giữ dưới dạng sách giấy. Cách này để mỗi định dạng làm đúng việc của nó.
Để tránh mua trùng một cuốn ở cả hai nơi, hãy lưu danh sách sách đã mua ngay trên điện thoại. Theo dõi tiến độ đọc trong một tháng cũng cho bạn câu trả lời thật thà nhất về định dạng nào khiến bạn đọc đều hơn.
Những sai lầm hay gặp khi chọn định dạng
Sai lầm phổ biến nhất là mua ebook rồi quên đọc, vì không nhìn thấy nó trên kệ như sách giấy. Ngược lại, có người mua sách giấy đến mức hết chỗ chứa, cuối cùng phải đem cho bạn bè. Cả hai trường hợp đều cho thấy việc chọn định dạng cần đi kèm với hiểu rõ thói quen của mình.
Một lỗi khác là chọn theo trào lưu. Thấy người khác khoe chiếc máy đọc đẹp, bạn mua ngay mà không tự hỏi liệu mình có thật sự đọc không. Hãy trả lời câu hỏi đó trước khi chi tiền.
Khi nào nên chọn sách giấy, khi nào nên chọn ebook
Sách giấy đáng cân nhắc hơn khi bạn đọc để suy ngẫm, cần tham khảo dài hạn, hoặc muốn mua làm quà. Ebook hợp hơn khi bạn thường đi công tác, đọc nhiều thể loại khác nhau, hoặc ngân sách đang eo hẹp.
Bạn có thể tự kiểm tra bằng cách nhớ lại tuần vừa qua: bạn đọc sách lúc nào, ở đâu, và định dạng nào khiến bạn muốn đọc tiếp. Câu trả lời thường đủ để biết mình đang nghiêng về bên nào.
Bắt đầu đọc đều đặn từ đâu
Hãy bắt đầu với một cuốn ngắn ở định dạng bạn đã có sẵn, đừng vội mua thêm thiết bị hay sắm kệ mới. Đặt một mục tiêu vừa sức, ví dụ 20 phút mỗi tối, rồi theo dõi trong hai đến ba tuần. Nếu thấy thói quen này dễ duy trì, bạn đã đi đúng hướng.
Nếu định dạng hiện tại đang cản trở bạn, hãy đổi. Đổi không phải là thất bại, mà là điều chỉnh để thói quen đọc bền hơn. Nếu đang tìm sách để bắt đầu lại, bạn có thể tham khảo 12 cuốn mỏng, dễ vào. Với người đọc muốn chọn sách theo cảm xúc hiện tại, gợi ý chọn sách theo tâm trạng cũng là điểm khởi đầu hữu ích. Bạn cũng có thể xem thêm tủ sách Pibook khuyến đọc để có vài cuốn nên có trên kệ.
Câu hỏi thường gặp
Sách giấy có đắt hơn ebook không?
Thường là có, vì sách giấy gồm chi phí in ấn và vận chuyển. Tuy nhiên, nếu tính thêm thiết bị đọc, khoảng cách này có thể thu hẹp tùy số lượng sách bạn đọc mỗi năm.
Ebook có hại mắt hơn sách giấy không?
Đọc liên tục lâu trên màn hình dễ gây mỏi mắt, nên bạn cần chỉnh độ sáng vừa phải và nghỉ mắt định kỳ. Nếu có điều kiện, hãy ưu tiên thiết bị dùng màn hình giấy điện tử.
Người mới đọc nên bắt đầu bằng sách giấy hay ebook?
Người mới nên chọn định dạng khiến họ dễ đọc nhất. Nếu bạn thích cảm giác cầm sách, hãy bắt đầu bằng sách giấy. Nếu bạn hay di chuyển, ebook sẽ dễ theo bạn hơn.
Có nên mua cả hai định dạng cho cùng một cuốn không?
Chỉ nên làm khi bạn thật sự đọc cuốn đó ở cả hai nơi, ví dụ sách giấy để ở nhà và ebook để mang đi. Nếu không, bạn đang lãng phí tiền.
Thư viện có cho mượn ebook ở Việt Nam không?
Một số thư viện đã triển khai dịch vụ mượn sách điện tử, nhưng mức độ phổ biến còn tùy địa phương. Bạn nên hỏi trực tiếp thư viện gần nhà để có thông tin mới nhất.