Sách kỹ năng làm việc hay là thứ nhiều bạn mới đi làm tìm kiếm trong tháng đầu tiên, khi mọi thứ còn bỡ ngỡ. Bài này gợi ý những cuốn chúng tôi thấy hữu ích, chia theo ba nhóm: quản lý thời gian, giao tiếp và tư duy. Chúng tôi cũng nói thẳng về những sai lầm khi đọc dòng sách này.
Vì sao người mới đi làm nên đọc sách kỹ năng
Trường học dạy kiến thức, còn công sở đòi hỏi cách làm việc. Bạn phải học cách sắp xếp ưu tiên, viết email, hỏi sếp, nhận góp ý. Những việc này ít khi có trong giáo trình. Sách kỹ năng giúp bạn rút ngắn thời gian mò mẫm.
Tuy nhiên, sách chỉ là điểm khởi đầu. Kỹ năng thật sự đến từ việc làm đi làm lại. Hãy xem sách như người hướng dẫn chỉ đường, còn đi vẫn là việc của bạn.
Sách kỹ năng làm việc hay về thời gian và thói quen
Cuốn đầu tiên là Atomic Habits của James Clear, bản tiếng Việt có tên Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ. Sách nói về việc xây thói quen bằng những thay đổi rất nhỏ. Cách viết rõ ràng, nhiều ví dụ. Cuốn thứ hai là Getting Things Done của David Allen, giới thiệu một hệ thống ghi chép và sắp xếp công việc.
Chúng tôi thấy cuốn của Clear dễ vào hơn với người mới. Cuốn của Allen cần kiên nhẫn hơn. Nếu bạn bị ngợp bởi nhiều đầu việc thì hệ thống của ông rất đáng thử. Đừng thử áp dụng cả hai cùng lúc.
Sách về giao tiếp nơi công sở
Với giao tiếp, Đắc nhân tâm của Dale Carnegie vẫn là cuốn mở đầu quen thuộc. Một số lời khuyên nghe cũ, nhưng ý chính về sự quan tâm thật lòng thì không lỗi thời. Nếu bạn gặp những cuộc trò chuyện khó, Crucial Conversations là lựa chọn đáng cân nhắc.
Điểm hạn chế chung của dòng này là ví dụ thường đến từ bối cảnh phương Tây. Văn hoá công sở Việt Nam coi trọng thứ bậc nhiều hơn. Bạn cần điều chỉnh khi áp dụng, ví dụ cách góp ý với cấp trên.
Sách về tư duy và giải quyết vấn đề
Cuốn Tư duy nhanh và chậm của Daniel Kahneman giải thích hai cách não bộ ra quyết định. Sách cũng nói vì sao ta hay mắc lỗi trực giác. Cuốn này dày và cần thời gian, nhưng thay đổi cách bạn nhìn vào những quyết định hàng ngày. Một lựa chọn nhẹ hơn là 7 thói quen của người thành đạt của Stephen Covey, với nhiều khung tư duy dễ nhớ.
Nếu công việc của bạn liên quan đến bán hàng hoặc tiếp thị, hãy xem thêm bài sách marketing bán hàng hay. Còn nếu bạn muốn một danh sách tổng hợp rộng hơn, mời bạn mở tủ sách Pibook khuyên đọc.
Cách biến điều đọc được thành việc làm
Đọc xong mà không làm gì thì sách chỉ là giải trí. Chúng tôi áp dụng một cách đơn giản: mỗi cuốn chỉ chọn một ý để thử trong hai tuần. Viết ý đó lên giấy dán ở bàn làm việc. Sau hai tuần, đánh giá xem nó có giúp ích không rồi mới chọn ý tiếp theo.
- Chọn một ý, không chọn mười ý.
- Gắn ý đó với một tình huống cụ thể trong ngày.
- Ghi lại kết quả sau hai tuần, dù tốt hay không.
Cách này nghe chậm nhưng hiệu quả hơn việc đọc liên tục nhiều cuốn rồi quên sạch.
Sai lầm khi đọc sách kỹ năng
Sai lầm phổ biến nhất là đọc quá nhiều mà làm quá ít. Sai lầm thứ hai là mong một cuốn sách giải quyết mọi vấn đề của mình. Sai lầm thứ ba là bắt chước nguyên văn người khác, quên rằng hoàn cảnh của bạn khác họ.
Ngoài sách, bạn có thể tham khảo thêm khái niệm trên Wikipedia về quản lý thời gian hoặc đọc các bài khác trong chuyên mục Kỹ năng – Sống đẹp.
Một lộ trình đọc gợi ý cho ba tháng đầu
Chúng tôi thường gợi ý lộ trình đơn giản cho bạn bè mới đi làm. Tháng đầu, đọc một cuốn về thói quen để dựng nếp làm việc. Tháng thứ hai, đọc một cuốn về giao tiếp để xử lý những tình huống với đồng nghiệp. Tháng thứ ba, đọc một cuốn về tư duy khi bạn đã có đủ trải nghiệm thật để đối chiếu.
Thứ tự này có lý do. Thói quen cho bạn nền, giao tiếp giúp bạn tồn tại trong tập thể. Tư duy chỉ phát huy khi bạn đã gặp đủ tình huống thật. Đọc sách tư duy quá sớm thường chỉ để lại cảm giác “hay” mà không áp dụng được.
Khi nào nên dừng đọc để bắt tay làm
Nếu bạn đã đọc ba cuốn cùng chủ đề mà chưa thử gì, hãy dừng. Đó là dấu hiệu bạn đang dùng sách để trì hoãn. Hãy chọn một ý nhỏ nhất và làm ngay trong tuần này, rồi mới quay lại với sách.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng kỹ năng nào cũng cần thời gian. Nếu sau vài tuần bạn vẫn thấy chưa khá hơn, điều đó hoàn toàn bình thường.
