Review sách không đến một là bài chúng tôi viết sau khi đọc lại cuốn sách này với tâm thế khác. Chúng tôi đọc không như người mơ lập công ty, mà như người muốn hiểu cách một nhà đầu tư nhìn khởi nghiệp. Cuốn sách của Peter Thiel, viết cùng Blake Masters, nổi tiếng vì một luận điểm gây tranh cãi. Đó là cạnh tranh không phải điều bạn nên theo đuổi.
Review sách Không Đến Một: cuốn sách nói về điều gì
Nhan đề là một phép so sánh. Đi từ một đến n là sao chép thứ đã có và mở rộng ra. Đi từ không đến một là tạo ra thứ chưa từng có. Tác giả cho rằng giá trị lớn đến từ cách thứ hai. Phần còn lại của sách xoay quanh ý này.
Peter Thiel là người đồng sáng lập PayPal và là một trong những nhà đầu tư đầu tiên của Facebook. Điều đó cho giọng văn một sức nặng nhất định. Dù vậy, người đọc nên nhớ đây là góc nhìn của một người, không phải quy luật chung.
Ý tưởng độc quyền và sáng tạo cái mới
Phần gây chú ý nhất là lập luận về độc quyền. Theo tác giả, các công ty lớn bền vững thường làm một việc mà không ai làm được tốt như họ. Cạnh tranh khốc liệt, ngược lại, làm lợi nhuận mỏng đi cho mọi bên.
Chúng tôi thấy lập luận này hấp dẫn, nhưng cần đọc có chọn lọc. Cuốn sách nói nhiều về công nghệ và thung lũng Silicon. Bối cảnh đó khác nhiều so với một quán cà phê nhỏ ở Việt Nam. Bạn nên rút ra tư duy, thay vì áp nguyên công thức.
Những câu hỏi mọi startup phải trả lời
Một phần hữu ích là danh sách các câu hỏi tác giả đặt cho bất kỳ công ty nào. Chúng xoay quanh công nghệ, thời điểm, thị trường, đội ngũ, cách phân phối, độ bền và những điều chưa ai biết. Mỗi câu hỏi đều ngắn, nhưng nghĩ kỹ thì khá khó trả lời.
- Bạn có làm được thứ gì tốt hơn hẳn các lựa chọn hiện có không?
- Thời điểm hiện tại có thật sự phù hợp để làm việc này không?
- Bạn có điều gì mà người khác chưa nhìn ra không?
Chúng tôi không dùng nguyên văn các câu hỏi của sách, mà diễn đạt lại theo ý hiểu. Bạn nên đọc bản gốc hoặc bản dịch để có chi tiết chính xác.
Trích dẫn đáng suy ngẫm
Có nhiều câu trong sách được trích lại trên mạng, nhưng chúng tôi muốn khuyên bạn một điều. Trích dẫn rời rạc dễ làm sai ý tác giả. Ý “cạnh tranh là dành cho kẻ thua” nghe cực đoan khi tách khỏi ngữ cảnh. Thực ra tác giả đang nói về lợi nhuận của doanh nghiệp, không phải về tinh thần thi đua.
Vì thế, hãy đọc cả chương rồi mới tranh luận. Đó là cách đọc sách kinh doanh tử tế nhất mà chúng tôi biết.
Cuốn sách hợp với ai, không hợp với ai
Sách hợp với người quan tâm tới công nghệ, khởi nghiệp và cách các nhà đầu tư suy nghĩ. Nó cũng hợp với sinh viên muốn mở rộng góc nhìn về kinh doanh ngoài sách giáo trình. Sách ngắn, dễ đọc và chia thành nhiều chương độc lập.
Sách chưa hợp với người cần một cẩm nang từng bước để mở cửa hàng nhỏ. Cuốn này nói về tư duy, không phải kế hoạch. Nếu bạn cần kỹ năng bán hàng thực tế hơn, hãy xem bài sách marketing bán hàng hay của chúng tôi.
Sách kinh doanh nên đọc kèm
Để cân bằng góc nhìn của Thiel, hãy đọc thêm một cuốn nói về cách làm việc thực tế. Hoặc chọn một cuốn đặt kinh doanh trong khung đạo lý khác. Một lựa chọn thú vị là review Năng Đoạn Kim Cương, vốn nhìn kinh doanh qua lăng kính triết lý nhà Phật. Hai cuốn đọc cạnh nhau cho thấy hai cách hiểu rất khác về thành công.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về tác giả trên Wikipedia và xem các bài khác ở chuyên mục Kinh tế – Kinh doanh.
Điểm cần cân nhắc khi đọc
Có hai điểm chúng tôi muốn bạn lưu ý. Thứ nhất, sách xuất bản đã nhiều năm. Một số ví dụ về công ty và công nghệ không còn mới. Bạn nên đọc các ví dụ như minh hoạ cho một ý tưởng, đừng xem chúng như dự báo còn đúng đến hôm nay. Thứ hai, nhiều nhận định được đưa ra rất chắc chắn. Thực tế kinh doanh luôn có ngoại lệ.
Chính vì thế, giá trị lớn nhất của cuốn sách theo chúng tôi là buộc người đọc đặt câu hỏi. Bạn có thể không đồng ý với kết luận, nhưng việc phải nghĩ để phản bác cũng là một cách học. Chúng tôi từng đọc cuốn này cùng một nhóm bạn. Buổi thảo luận sau đó hay hơn bản thân cuốn sách.
Cách đọc để nhớ lâu
Hãy đọc mỗi lần một chương và ghi lại một câu hỏi cho chính bạn. Sau khi đọc xong, nhìn lại những câu hỏi đó. Bạn sẽ thấy rõ mình đang quan tâm tới điều gì: sản phẩm, đội ngũ hay thị trường. Cách làm này giúp biến một cuốn sách kinh doanh thành bài tập suy nghĩ thật sự.
Cuốn sách này đáng đọc, với điều kiện bạn xem nó như một cuộc đối thoại. Nó không phải một bản hướng dẫn. Hãy đánh dấu chỗ bạn đồng ý và cả chỗ bạn nghi ngờ.
